Patrzysz rano w lustro i przy kąciku oka widzisz żółtawą, płaską plamkę, która nie boli i nie swędzi? To może być kępka żółta, czyli cholesterol odkładający się w skórze powieki. Nie czekaj, aż urośnie. Umów się do lekarza i zrób lipidogram, choć wynik nie zawsze okaże się zły.
Jak wyglądają kępki żółte na powiekach
Lekarze nazywają je xantelazmą.
Kępka może przybrać trzy postacie: płaskiej plamki, lekko wypukłej grudki albo twardego guzka. Wszystkie łączy jedno. Nie bolą, nie pieką i niczym nie dokuczają, dlatego wiele osób latami traktuje je jak kosmetyczny drobiazg.
Zmiany rosną powoli. Na początku są ledwie widoczne, potem stopniowo się powiększają. Najczęściej pojawiają się na powiekach i wokół oczu, ale mogą wyjść także na łokciach, kolanach i dłoniach. Jeśli widzisz podobne żółte guzki w kilku miejscach naraz, tym bardziej nie odkładaj wizyty.
Kiedy iść z tym do lekarza
Najlepiej od razu, gdy zauważysz żółtą plamkę lub grudkę, której wcześniej nie było. Sam brak bólu niczego nie przesądza, bo kępki żółte z natury nie bolą. Nie próbuj rozstrzygać tego przed lustrem i niczego nie wyciskaj. Pokaż zmianę lekarzowi i poproś o skierowanie na lipidogram.
Ten pacjent miał 35 lat
Dobrze widać to na przypadku, który dr Harinder Sandhu opisał na Instagramie. Jego pacjent, 35-letni mężczyzna, przez lata obserwował u siebie twarde, żółtopomarańczowe guzki i płaskie płytki. Miał je na łokciach, przy stawach palców, wokół oczu i na tułowiu, po obu stronach ciała. Badania wykazały u niego mocno podwyższony cholesterol LDL, nazywany potocznie „złym”.
Wniosek jest prosty. Skóra może sygnalizować kłopot z tłuszczami we krwi także u ludzi młodych, a nie tylko u seniorów.
Co pokaże lipidogram
Lipidogram to badanie krwi, które ocenia poziom cholesterolu i trójglicerydów. Gdybym zobaczył u siebie żółtą plamkę na powiece, właśnie o nie poprosiłbym lekarza w pierwszej kolejności. Wynik pokaże, czy problemem jest podwyższony LDL, wysokie trójglicerydy, czy jedno i drugie.
Kępki żółte nie zawsze oznaczają zaburzenia lipidowe i zdarza się, że wynik wychodzi w normie. To jednak żaden powód, żeby badanie pominąć. Tylko ono pokaże, czy masz do czynienia z samą zmianą skórną, czy z sygnałem, którym trzeba się zająć razem z lekarzem.
Dlaczego nadmiar LDL nie kończy się na skórze
Żółta plamka na powiece to tylko to, co widać gołym okiem. Gdy LDL długo utrzymuje się na wysokim poziomie, jego cząsteczki przenikają pod wewnętrzną wyściółkę tętnic. Tam się utleniają i podtrzymują przewlekły stan zapalny. Komórki odpornościowe, czyli makrofagi, pochłaniają tłuszcz i zmieniają się w tzw. komórki piankowate.
Z czasem w ścianie naczynia powstaje blaszka miażdżycowa zbudowana z cholesterolu, wapnia i tkanki łącznej. Blaszka zwęża tętnicę, ogranicza dopływ tlenu i usztywnia naczynie, co napędza nadciśnienie. W tętnicach wieńcowych prowadzi to do choroby wieńcowej. W tętnicach szyjnych i kręgowych może skończyć się udarem niedokrwiennym albo demencją naczyniową. Dlatego żółtej kępki przy oku nie warto zbywać jako drobnej wady urody.