Kaloryfery grzeją od kilku tygodni, a ty wieczorem przy laptopie czujesz piasek pod powiekami i zrzucasz to na ekran? Po 45. roku życia przyczyna często leży głębiej. W badaniu 1947 kobiet w wieku 45–79 lat objawy suchego oka zgłosiło aż 79 proc., a menopauza i słabsze wydzielanie łez mogą je nasilać.
Sezon grzewczy tylko dolewa oliwy do ognia
Listopad to czas, gdy w mieszkaniach na dobre ruszają kaloryfery. Ciepłe, suche powietrze działa na oczy podobnie jak klimatyzacja w biurze czy w aucie, a w klimatyzowanych pomieszczeniach dolegliwości suchego oka pojawiają się częściej. Do tego dochodzi wiatr na przystanku i spacer w chłodny, wietrzny dzień.
Dlatego wiele kobiet uznaje pieczenie za sezonową przypadłość albo skutek zbyt długiego siedzenia przy komputerze. Lucia Sedláková, ekspertka cytowana przez serwis Feminity, zwraca uwagę, że właśnie tak panie najczęściej tłumaczą sobie zmęczone oczy. Jeśli jednak objawy wracają, warto przyjrzeć się im bliżej, zwłaszcza w okresie menopauzy.
Dlaczego po 40. roku życia łez jest mniej?
Już po czterdziestce organizm stopniowo produkuje mniej łez, a gruczoły łzowe powoli zanikają. To naturalna część starzenia się, ale oko ma wtedy mniejszy zapas nawilżenia i gorzej znosi suche powietrze czy długie patrzenie w jeden punkt.
Menopauza pojawia się średnio w wieku 51 lat. Zmiany hormonalne w tym okresie mogą wpływać na film łzowy, czyli cienką warstwę pokrywającą powierzchnię oka. Gdy jest słabszy, pojawiają się suchość, pieczenie i znajome uczucie piasku pod powiekami.
Jest jeszcze jeden element, o którym rzadko się mówi. Suchość oczu mogą nasilać niektóre leki, m.in. przeciwdepresyjne, nasenne i przeciwlękowe, a także chemioterapia. Nie chodzi o to, by cokolwiek odstawiać na własną rękę, tylko by powiedzieć o tym lekarzowi.
Kiedy oczy pieką najbardziej? Zacznij notować
Najprościej prowadzić krótką notatkę w telefonie. Zapisuj, kiedy pojawia się pieczenie, szczypanie albo zmęczenie oczu i co wtedy robisz. Najczęściej objawy nasilają się podczas tych czynności:
- praca przy komputerze i czytanie,
- oglądanie telewizji wieczorem,
- prowadzenie auta po zmroku i przy trudnym oświetleniu,
- pobyt w klimatyzowanym albo mocno ogrzewanym pomieszczeniu,
- wyjście na wiatr.
Obserwacja, w jakich sytuacjach wracają objawy, pomaga odróżnić jednorazowe zmęczenie po ciężkim dniu od problemu przewlekłego. Gdy dolegliwości pojawiają się w kółko w tych samych okolicznościach, nie warto ich zbywać jako zwykłego objawu wieku.
Co zmienić w codziennych nawykach
Kilka prostych zmian może poprawić komfort oczu, choć nie zastąpi wizyty u specjalisty:
- Mniej ekranu. Ogranicz czas przed komputerem i telefonem, szczególnie wieczorem.
- Bez papierosów. Palenie tytoniu to jeden z nawyków, z których warto zrezygnować.
- Więcej płynów. Pij co najmniej 1,5 litra dziennie, żeby nie dopuścić do odwodnienia.
- Omega-3 na talerzu. Łosoś, makrela, sardynki, śledzie, żółtka jaj oraz orzechy włoskie i laskowe wspierają prawidłowe nawilżenie oczu.
- Witaminy i cynk. Witaminę A znajdziesz w marchwi, burakach, papryce i pomidorach, a witaminę C w cytrusach, kiwi i pietruszce. Ważne są też witamina D i cynk.
- Sen i ruch. Wyspany i aktywny organizm lepiej znosi codzienne obciążenia, także te dla wzroku.
W sezonie grzewczym dochodzi jeszcze miejsce pracy. Nie siadaj z twarzą tuż nad kaloryferem i nie kieruj nawiewu w samochodzie prosto na oczy.
Kiedy iść do okulisty?
Umów się na wizytę, jeśli zauważasz u siebie któryś z tych sygnałów:
- pieczenie, szczypanie lub zmęczenie oczu wracają regularnie, a nie tylko po wyjątkowo długim dniu,
- dolegliwości utrudniają czytanie, pracę albo jazdę samochodem wieczorem,
- przyjmujesz leki wymienione wyżej i oczy są suchsze niż wcześniej,
- oprócz suchości pojawia się ból, mocne zaczerwienienie albo gorsze widzenie.
Na wizytę zabierz swoje notatki i listę przyjmowanych leków. Dzięki nim okulista szybciej oceni, czy to zespół suchego oka, i dobierze dalsze postępowanie.
