Budzisz się, zakładasz okulary i orientujesz się, że jednym okiem widzisz wyraźnie gorzej niż wczoraj. Nic nie boli, nic nie piecze. Jeśli przyjmujesz Ozempic, Wegovy albo Mounjaro, idź pilnie do okulisty, ale leku nie odstawiaj na własną rękę. Ten objaw, nazywany NAION, trafi właśnie do amerykańskich ulotek.
Objaw, którego nie wolno przeczekać
NAION to nietętnicza przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego. Drobne naczynia, które odżywiają początkowy odcinek nerwu wzrokowego, zostają zablokowane i nerw nagle traci dopływ tlenu. W efekcie spada widzenie w jednym oku, zwykle bez bólu i bez zaczerwienienia.
Najbardziej podstępny jest właśnie brak bólu. Łatwo zrzucić winę na zmęczenie albo brudne szkła i odłożyć sprawę do jutra. Tymczasem utrata wzroku przy NAION zwykle jest trwała, a medycyna nie zna dziś sposobu, by ją odwrócić. Ja przy takim objawie nikogo nie umawiałbym na dobór okularów, tylko odsyłałbym prosto do okulisty.
Gdy zauważysz nagłe pogorszenie widzenia:
- Zakryj na zmianę jedno i drugie oko. Tak sprawdzisz, czy problem dotyczy tylko jednej strony.
- Nie czekaj. Umów pilną wizytę u okulisty, najlepiej jeszcze tego samego dnia.
- Podaj nazwę leku. Informacja, że przyjmujesz preparat z grupy GLP-1, jest dla lekarza ważną wskazówką.
- Nie odstawiaj leku sam. O dalszym leczeniu decyduje lekarz prowadzący. Wprost apeluje o to Amerykańska Akademia Okulistyki.
Co dokładnie nakazała FDA?
Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zobowiązała producentów leków z grupy agonistów receptora GLP-1 do wpisania NAION w część ulotki „Ostrzeżenia i środki ostrożności”. Na liście są preparaty z semaglutydem, czyli Ozempic i Wegovy od Novo Nordisk, leki z tirzepatydem sprzedawane przez Eli Lilly jako Mounjaro i Zepbound, a także Soliqua, preparat kombinowany od Sanofi.
Agencja podała, że przypadki NAION zgłaszano przy wszystkich dostępnych obecnie na rynku preparatach z tej grupy. Jej wniosek jest ostrożny: mowa o potencjalnie zwiększonym ryzyku rzadkich zdarzeń. Ulotki tych leków ostrzegają już m.in. przed zapaleniem trzustki i chorobami pęcherzyka żółciowego.
Ile to jest w liczbach
FDA przeanalizowała 126 badań klinicznych z udziałem ponad 134 200 pacjentów. Wśród nich znalazła 15 prawdopodobnych przypadków NAION: 10 u osób przyjmujących GLP-1, 5 w grupach placebo i żadnego u osób na innych lekach obniżających poziom glukozy. Daje to 6,4 przypadku na 100 000 osobolat przy GLP-1 wobec 3,8 w grupie kontrolnej.
Europejska Agencja Leków (EMA) szacowała wcześniej, że NAION może dotyczyć do 1 na 10 000 osób stosujących semaglutyd. Całą sprawę uruchomiła publikacja z 2024 roku w „JAMA Ophthalmology”. Amerykański zespół przejrzał dokumentację 17 000 chorych i wyszło mu, że przy semaglutydzie tę diagnozę stawiano cztery razy częściej niż u pacjentów bez tego leku. Współautor, prof. Joseph Rizzo z Harvard Medical School, określił te wyniki jako „znaczące, ale wstępne”.
Choroba występuje też bez żadnych leków. U osób po 50. roku życia NAION co roku dotyka od 2,3 do 10,2 osoby na 100 000. W tej grupie wiekowej to najczęstsza przyczyna ostrego uszkodzenia nerwu wzrokowego.
Dlaczego nikt nie twierdzi, że to wina leku?
Mechanizm wciąż jest nieznany, a osoby leczone GLP-1 często mają własne czynniki ryzyka NAION, takie jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, wysoki cholesterol i palenie tytoniu. Trudno więc oddzielić wpływ leku od wpływu choroby, z powodu której ktoś go przyjmuje. FDA sama przyznaje, że przez to część badań była trudna do oceny.
Novo Nordisk odpowiada, że jego zdaniem zebrane dane nie dowodzą, by to lek wywoływał NAION, i zapowiada dalsze monitorowanie bezpieczeństwa swoich preparatów. Amerykańska Akademia Okulistyki ocenia dodatkowe ryzyko jako niewielkie. Przypomina też, że dla chorych na cukrzycę, z nadwagą lub problemami z sercem te leki mają realną wartość w leczeniu.
