Masz rozpoznaną cukrzycę typu 2 i bierzesz tabletki, a coś ci w tym rozpoznaniu nie pasuje? Sprawdź, czy ktoś w ogóle ustalił typ choroby. Sam pomiar cukru we krwi tego nie rozstrzyga. U dorosłych typ 1 potrafi przez lata wyglądać jak typ 2, a różnicę pokazuje dopiero badanie autoprzeciwciał.
Typ 1 i typ 2 to dwie różne choroby
Przy typie 1 kłopot zaczyna się od układu odpornościowego, który bierze na cel własną trzustkę. Krok po kroku likwiduje w niej komórki odpowiedzialne za produkcję insuliny. Im mniej ich zostaje, tym bardziej organizmowi brakuje tego hormonu.
W typie 2 mechanizm jest inny i nie polega na ataku układu odpornościowego na trzustkę. Obie postacie prowadzi się więc w odmienny sposób. Pomyłka w rozpoznaniu oznacza, że chory przez długi czas jest leczony jak przy chorobie, której nie ma.
U dorosłych sprawa jest wyjątkowo podstępna. Niszczenie komórek trzustki może u nich postępować wolniej, objawy narastają łagodniej, a cały przebieg przypomina typ 2.
Dlaczego wynik cukru nie wskaże typu?
Glukometr i badanie glukozy z krwi odpowiadają tylko na jedno pytanie: czy cukier jest za wysoki. Nie mówią, skąd ten problem się bierze. Wysoka glikemia wygląda na wydruku tak samo przy typie 1 i przy typie 2.
Dlatego sam pomiar glukozy nie wystarcza do ustalenia, z którą cukrzycą masz do czynienia. Potrzebne jest badanie, które wychwyci ślad procesu autoimmunologicznego.
Trzy lata z błędnym rozpoznaniem
Dobrze widać to na przykładzie Huberta Godziątkowskiego, który kieruje organizacją pacjentów z chorobami atopowymi. Na szpitalny oddział ratunkowy przywiózł go ból w klatce piersiowej, a badania pokazały mocno podwyższony cukier. Lekarze uznali, że to typ 2, i przepisali mu tabletki.
To, że naprawdę choruje na typ 1, wyszło na jaw trzy lata później. I to tylko dlatego, że z własnej inicjatywy zrobił badania, które to sprawdzały.
Czytając tę historię, byłem pewien, że to rzadki wyjątek. Eksperci podkreślają jednak, że u dorosłych rozpoznanie typu 1 bywa opóźnione o lata.
Co rozstrzyga: badanie autoprzeciwciał
Kluczem są autoprzeciwciała charakterystyczne dla procesu autoimmunologicznego w cukrzycy typu 1. Ich obecność we krwi wskazuje, że układ odpornościowy atakuje trzustkę. Dodatni wynik wymaga dalszej oceny u specjalisty.
Polskie Stowarzyszenie Diabetyków w raporcie „Wielki problem małych i dużych Polaków” proponuje dwie drogi wykrywania choroby:
- powszechne badanie dzieci przy bilansie sześciolatka, z niewielkiej próbki krwi pobranej na specjalną bibułę,
- badania w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej dla dzieci i dorosłych z grup ryzyka albo z niejednoznacznymi objawami.
To na razie propozycja, a nie działający program. Autorzy raportu policzyli, że pojedynczy test z kropli krwi na bibule to wydatek rzędu 65 zł. Pobyt w szpitalu małego pacjenta, u którego rozwinęła się ciężka kwasica, kosztuje blisko 7,5 tys. zł. Jeśli masz rozpoznany typ 2, a przebieg choroby budzi twoje wątpliwości, zapytaj lekarza, czy typ cukrzycy został potwierdzony.
Jak u dziecka wygląda kwasica ketonowa
U dzieci problem bywa jeszcze ostrzejszy. Według raportu ponad połowa polskich dzieci z cukrzycą typu 1 dowiaduje się o niej w stanie zagrożenia życia, z kwasicą ketonową. Przy braku insuliny organizm zaczyna czerpać energię z tłuszczu. Powstające przy tym ciała ketonowe gromadzą się i wywołują niebezpieczne zaburzenia, które trzeba pilnie leczyć w szpitalu.
Siedmioletni Staś stracił przytomność, co uznano za napad padaczkowy. Przez kolejne miesiące żył z błędną diagnozą. Dopiero ogromne pragnienie i skrajne osłabienie zaprowadziły go do lekarza POZ. Tam okazało się, że stężenie glukozy w jego krwi wynosiło około 600 mg/dl.
Wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, chudnięcie bez wyraźnej przyczyny i osłabienie to sygnały, z którymi trzeba szybko iść do lekarza. Jeśli dochodzą do tego wymioty, ból brzucha, pogłębiony oddech, senność albo zaburzenia świadomości, potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna.
