Odkładasz mankiet z ulgą, bo domowy ciśnieniomierz pokazał mniej niż 140/90? To jeszcze nie powód, żeby się uspokoić. Według nowych wytycznych Międzynarodowego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (ISH) próg nadciśnienia w pomiarach domowych leży niżej, na poziomie 135/85 mmHg. Znaczenie ma też cały tydzień pomiarów rano i wieczorem, a nie pojedynczy odczyt.
Dlaczego domowy aparat ocenia się surowiej niż gabinet
Wartość 140/90 mmHg to granica dla pomiaru wykonanego u lekarza. Wiele osób przenosi ją do domu i porównuje z nią każdy wynik z własnego aparatu. Eksperci ISH wprost nazywają to kardynalnym błędem, bo w domu obowiązuje próg 135/85 mmHg.
Skąd ta różnica? W gabinecie ciśnienie potrafi podskoczyć ze zdenerwowania. To tak zwany efekt białego fartucha. Spokojny pomiar w domu tego zakłamania nie ma, dlatego nowe wytyczne przenoszą ciężar diagnozy właśnie na standaryzowane pomiary domowe, oznaczane skrótem HBPM.
Sam byłem pewien, że wszystko poniżej 140/90 to bezpieczna strefa. Dopiero lektura nowych zaleceń pokazała mi, że wyniki z domowego aparatu trzeba czytać według innej miary.
Tydzień pomiarów krok po kroku
Jeden odczyt zrobiony w biegu niewiele mówi. Wytyczne ISH opisują prosty schemat, który zaczyna się na tydzień przed wizytą u lekarza:
- Wyznacz 7 kolejnych dni poprzedzających wizytę i zaplanuj w nich pomiary.
- Mierz dwa razy dziennie, raz rano i raz wieczorem.
- Rób to przed posiłkiem i przed przyjęciem leków, żeby wyniki były porównywalne.
- Usiądź i odpocznij co najmniej 5 minut, zanim włączysz aparat.
- Zapisuj każdy wynik razem z datą i porą dnia, w zeszycie albo w notatkach w telefonie.
Szczególnie pilnuj punktu czwartego. Pomiar zaraz po wejściu z zakupami po schodach pokaże coś zupełnie innego niż odczyt po kilku minutach spokojnego siedzenia w fotelu. Dlatego ustaw sobie przypomnienie i traktuj te 5 minut jako stały element rytuału.
Co zrobić z wynikami z całego tygodnia?
Zapisane wyniki zabierz na wizytę. Lekarz zobaczy, jak twoje ciśnienie zachowuje się rano i wieczorem w zwykłych warunkach, a nie tylko w stresującej chwili w gabinecie. Z takich notatek wyciąga się dużo więcej niż z jednego pomiaru na kozetce.
Jeśli domowe odczyty regularnie sięgają 135/85 mmHg lub więcej, to według nowych wytycznych przekroczony jest próg rozpoznania nadciśnienia. Niczego nie zmieniaj wtedy na własną rękę. Pokaż notatki lekarzowi, bo to on oceni całość i zdecyduje, co dalej.
Nowe progi: koniec z „wysokim prawidłowym”
Na koniec klasyfikacja z nowych wytycznych ISH. Pamiętaj, że te wartości dotyczą pomiarów w gabinecie lekarskim, a nie domowego aparatu:
- ciśnienie prawidłowe: poniżej 130/80 mmHg,
- ciśnienie podwyższone: 130–139 mmHg skurczowe i/lub 80–89 mmHg rozkurczowe,
- nadciśnienie tętnicze: 140/90 mmHg i więcej.
Zniknęło określenie „ciśnienie wysokie prawidłowe”, którym wcześniej opisywano wartości 130–139/85–89 mmHg. Wielu pacjentów słyszało w nim głównie słowo „prawidłowe” i lekceważyło wynik. Obniżono też dolną granicę dla ciśnienia rozkurczowego, więc już od 80 mmHg wynik trafia do strefy ostrzegawczej.
Ciśnienie podwyższone nie oznacza jeszcze choroby. To sygnał, że układ krążenia pracuje pod zbyt dużym obciążeniem. Wytyczne dają wtedy 3 miesiące na intensywną zmianę stylu życia, czyli mniej soli, redukcję masy ciała i regularny ruch.